على محمدى خراسانى

24

شرح مكاسب (فارسى)

مُسْقِطاتِ خيار عيب پس از آشنايى با اصل خيار عيب و برخى از خصايص آن كه مهم‌ترين خصيصه سه طرف داشتن خيار عيب بود ( امضاى مجّانى ، امضاى با ارش ، فسخ معامله ) نوبت مىرسد به بيان مسقطات خيار عيب : بىگمان در معامله‌اى كه يكى از عوضين يا هر دو معيوب درآمده خيار عيب هست و طرف حق دارد ضررش را جبران كند ولى بايدديد چه عواملى موجب سقوط خيار عيب مىشوند ؟ از آن‌جا كه خيار عيب سه طرف داشت و طرف معامله ميان يكى از آن‌ها مخيّر بود . طبيعتاً بحث از مسقطات را در سه مقام بايد قرار دهيم . 1 . چه امورى موجب سقوط خصوص ردّ است ؟ 2 . چه عواملى موجب سقوط خصوص ارش است ؟ 3 . چه عللى مسقط ردّ و ارش هر دو مىباشند ؟ مقام اول در مسقطات رد است ( چهار عامل دارد ) امّا مقام اوّل : چهار امر مُسقط خصوص ردّ است يعنى اگر يكى از اين عوامل محقّق شد مشترى حق فسخ و ردّ ندارد ولى حق دارد امضا كند و ارش بگيرد و آن عوامل عبارتند از : عامل يك : اسقاط رد به صراحت عامل يك : كسى كه عوض معيوب به او رسيده صريحاً بگويد : من به اين عقد و معامله ملتزم هستم و قصد ردّ و فسخ ندارم ( پيش از ظهور عيب بگويد : ولو معيوب باشد من راضىام ، يا پس از ظهور عيب ) و حقّ ردّ خود را ساقط نمودم و تنها ارش را اختيار مىكنم . البته اگر خودش ملتزم به عقد شد بحثى نيست و قطعاً حق رد ساقط مىشود زيرا زمام امر حق در اختيار ذيحق است . اين در فرضى بود كه به‌دنبال التزام به عقد صريحاً بگويد : من ارش را اختيار مىكنم و فسخ را اسقاط كردم . حال اگر التزام به عقد را مطلق بياورد يعين همين‌قدر بگويد : من به اين معامله ملتزم هستم و بيان نكند كه كدام حق را اسقاط كردم . اصلًا از اسقاط ردّ و اختيار ارش يا اسقاط آن سخنى به ميان نياورد آيا باز هم فقط حق ردّ ساقط مىشود و حق ارش باقى است يا آن هم ساقط مىشود ؟ مىفرمايد : « الظاهر عدم سقوط الارش » ، يعنى حق ارش باقى است زيرا التزام به عقد اعم است از اين كه بدون ارش باشد يا با ارش و ملازمه با خصوص امضاى مجانى ندارد تا كسى بگويد : پس ارش هم ساقط شد .